ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ Ι

 

ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΙΚΤΟ
ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΒΔΟΜΑΔΑ: 2 ώρες Θεωρία και 3 ώρες Εργαστήριο
ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ: 6
ΤΥΠΙΚΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Γ ΕΞΑΜΗΝΟ
ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΩΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 2003 (Σεπ2003-Ιαν2004)
ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ (ΜEΥ)
ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ:ΓΕΝ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΡΧΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΥΔΡΟΒΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

 

 

Στόχος / Σκοπός μαθήματος:

Η εισαγωγή των σπουδαστών σε θέματα βιολογίας, μορφολογίας, ανατομίας, φυσιολογίας, εμβρυολογίας και ανάπτυξης των ψαριών


Περιγραφή Μαθήματος

  • Μορφολογικοί χαρακτήρες ψαριών : Εξωτερική μορφολογία, μορφοανατομία (σκελετικό, μυϊκό, νευρικό, κυκλοφορικό, πεπτικό, ουρογεννητικό σύστημα).

  • Βιολογία ψαριών. (Κίνηση, προσαρμογές), Εμβρυολογία, Ανάπτυξη, Κύκλος ζωής. Στοιχεία Φυσιολογίας και Ωσμωρρύθμισης ψαριών.

  • Ανατομία, βιολογία και συστηματική κατάταξη ψαριών.

  • Μορφολογικές προσαρμογές και τρόποι διαβίωσης.

  • Ιχθυοπανίδα των εσωτερικών υδάτων : ανατομία, στοιχεία βιολογίας γεωγραφική κατανομή, Κλείδες προσδιορισμού (χρήση):Οξύρρυγχοι, Σαλμονοειδείς, Κυπρινοειδείς, κλπ.

  • Ψάρια των θαλασσινών υδάτων: ανατομία, στοιχεία βιολογίας γεωγραφική κατανομή. Κλείδες αναγνώρισης (χρήση)
     

Υλικό Μαθήματος

Υλοποίηση της διδασκαλίας

Η διδασκαλία του μαθήματος είναι οργανωμένη σε θεωρητικές διαλέξεις και εργαστηριακές ασκήσεις.
Οι θεωρητικές διαλέξεις δίδονται από τον επίκουρο καθηγητή Κατσελη Γεώργιο, ενώ οι εργαστηριακές ασκήσεις διδάσκονται από τον επίκουρο καθηγητή Κατσελη Γεώργιο και τον εργαστηριακό συνεργάτη Msc. Κυπαρίσση Σωτήρη.


Θεωρία

Η διδασκαλία της θεωρίας αφορά δέκα (10) δίωρες διαλέξεις που αφορούν στα θέματα:
1. συστηματική κατάταξη ψαριών.
2. Ανατομία, βιολογία
3. Μορφολογικοί χαρακτήρες ψαριών, Εξωτερική μορφολογία
4. Μορφολογικές προσαρμογές και τρόποι διαβίωσης.
5. μορφοανατομία (σκελετικό, μυϊκό, νευρικό,
6. κυκλοφορικό, αναπνευστικό , πεπτικό,
7. ουρογεννητικό, αναπαραγωγικό, ανοσοποιητικό σύστημα).
8. Βιολογία ψαριών. (Κίνηση, προσαρμογές), Εμβρυολογία, Ανάπτυξη, Κύκλος ζωής. Στοιχεία Φυσιολογίας και Ωσμωρρύθμισης ψαριών.
9. Ιχθυοπανίδα των εσωτερικών υδάτων: ανατομία, στοιχεία βιολογίας γεωγραφική κατανομή, Κλείδες προσδιορισμού (χρήση): Οξύρρυγχοι, Σαλμονοειδείς, Κυπρινοειδείς, κλπ.
10.Ψάρια των θαλασσινών υδάτων: ανατομία, στοιχεία βιολογίας γεωγραφική κατανομή. Κλείδες αναγνώρισης (χρήση): Χονδριχθύες (πλευροτρηματικοί, υποτρηματικοί). Οστεϊχθύες κλουπεοειδή, γαδοειδή, περκόμορφα, πλευρονεκτόμορφα) (Μεσογειακή κι ελληνική ιχθυοπανίδα).


Εργαστήριο

Στόχος του εργαστηρίου είναι να εκπαιδεύσει τους φοιτητές στην διαδικασία ανατομίας στα ψάρια, και να τους εκπαιδεύσει σε θέματα που αφορούν στην μορφολογία δομή και λειτουργία των συστημάτων που συγκροτούν το σώμα των ψαριών. Η εκπαίδευση γίνεται ταυτόχρονα σε χονδριχθείς και οστεϊχθείς ώστε οι φοιτητές να αποκτήσουν μια σφαιρικότερη άποψη για την εξέλιξη των συστημάτων που εξετάζονται. Όλη η ύλη του εργαστηρίου κατανέμεται σε 11 εργαστήρια και χωρίζεται σε δύο γενικά τμήματα. Το πρώτο τμήμα αφορά στην εξωτερική μορφολογία των ψαριών και στην λειτουργία και χρησιμότητα των εξωτερικών οργάνων τους, ενώ το δεύτερο τμήμα αφορά στην ανατομία και εσωτερική διάταξη και οργάνωση του σώματος τους. Με το πέρας των εργαστηρίων οι φοιτητές:

α) θα έχουν αποκτήσει την ευχέρεια να εκτελούν σωστά ανατομία σε κάθε είδος ψαριού
β) θα έχουν αποκτήσει πλήρη γνώση σχετικά με την μορφή δομή και λειτουργία όλων των συστημάτων που συγκροτούν το σώμα ενός ψαριού
γ) θα μπορούν να εντοπίσουν και να αναγνωρίσουν κάθε επιμέρους όργανο των παραπάνω συστημάτων και θα γνωρίζουν την ειδική λειτουργία (ή λειτουργίες) για το καθένα
Αναλυτικότερα η ύλη έχει ως εξής:

 Α. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ:
Η εξέταση των μορφολογικών χαρακτηριστικών γίνεται σε συντηρημένα ψάρια

 

1ο εργαστήριο: γενικά χαρακτηριστικά των ψαριών - σχήμα σώματος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Δίνονται γενικές πληροφορίες για τα ψάρια: προέλευση - εξέλιξη τους, κατανομή τους στον πλανήτη, συστηματικές ομάδες τους, όπου επισημαίνονται οι γενικές διαφορές μεταξύ κυκλοστόμων, χονδριχθύων και οστεϊχθύων και περιγράφονται τα βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά κάθε ομάδας. Σκοπός αυτού του τμήματος είναι να εισαγάγει και να εξοικειώσει τους φοιτητές με τις διάφορες μορφές ψαριών που θα τους δοθούν στα επόμενα εργαστήρια και να κατανοήσουν την σειρά εξέλιξης αυτών των οργανισμών ώστε να μπορούν να κάνουν αργότερα συσχετίσεις ως προς την εξέλιξη και την προέλευση των συστημάτων και οργάνων που θα εξετάσουν στα επόμενα εργαστήρια.
Στο δεύτερο μέρος του εργαστηρίου γίνεται εισαγωγή στην μορφολογία όπου περιγράφονται τα σχήματα σώματος που συναντάμε σ' όλες τις ομάδες των ψαριών, όπου αναλύεται και ο σκοπός που εξυπηρετεί κάθε σχήμα σώματος.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:

οι φοιτητές οργανώνονται σε ομάδες των τριών και σε κάθε ομάδα δίνεται δίσκος με διάφορα είδη ψαριών, όπου και τους ζητείται: α) να διαχωρίσουν τους χονριχθείς από τους οστεϊχθείς, β) να περιγράψουν τα σχήματα σώματος των ψαριών που τους έχουν δοθεί και γ) με βάση τις πληροφορίες που έχουν πάρει σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε σχήματος σώματος να κάνουν προβλέψεις ως προς την οικολογία κάθε ψαριού (αν είναι πελαγικά ή βενθικά, ο τύπος υποστρώματος που ζουν, αν είναι ημερόβια ή νυκτόβια, κλπ)

2ο εργαστήριο: κεφάλι - κορμός - ουρά

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
α) αναφέρονται δομές και όργανα που υπάρχουν στο κεφάλι των χονδριχθύων και των οστεϊχθύων και αναλύεται διεξοδικά η χρησιμότητα και η λειτουργία τους. Ειδικότερα περιγράφονται: θέσεις στόματος, τύποι δοντιών σε χονδριχθείς και οστεϊχθείς και λειτουργική αξία κάθε τύπου, θέση μορφολογία και λειτουργία των ρουθουνιών, μουστάκια - που υπάρχουν και τι εξυπηρετούν, φυσητήρες - που υπάρχουν και τι εξυπηρετούν, φύσιγγες Lorenzini - που υπάρχουν και τι εξυπηρετούν, βραγχιακά ανοίγματα - πόσα είναι σε κάθε ομάδα
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:

οι φοιτητές οργανώνονται σε ομάδες των τριών και σε κάθε ομάδα δίνεται δίσκος με διάφορα είδη ψαριών, όπου και τους ζητείται για κάθε ψάρι: α) να προσδιορίσουν την θέση στόματος, β) να αναφέρουν τον τύπο δοντιών του γ) να εντοπίσουν τις φύσιγγες Lorenzini στους χονδριχθείς και στην συνέχεια τους ζητείται να εντοπίσουν συγκεκριμένα πτερύγια σε ψάρια με ιδιαίτερες μορφολογικές προσαρμογές, ώστε να κατανοήσουν την μεγάλη ποικιλομορφία που υπάρχει γύρω από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των ψαριών. Στην συνέχεια τους επιδεικνύονται κάποια πτερύγια σ' έναν οστεϊχθύ και τους ζητείται να γράψουν τον τύπο τους.

3ο εργαστήριο: Κλείδες αναγνώρισης ψαριών

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Στο εργαστήριο αυτό παρουσιάζεται ο τρόπος κατασκευής μιας κλείδας μέσω ενός παραδείγματος, με στόχο ο σπουδαστής να κατανοήσει την λογική λειτουργίας της κλείδας. Στο παράδειγμα κατασκευάζεται μια κλείδα που αφορά σε 8 γεωμετρικά σχήματα και κατόπιν με την χρήση της κλείδας και τα χαρακτηριστικά ενός σχήματος οδηγούμαστε στην αναγνώριση του.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
οι φοιτητές οργανώνονται σε ομάδες των τριών και σε κάθε ομάδα δίνεται δίσκος με διάφορα γνωστά (εμπειρικά) είδη ψαριών, και τους ζητείται να τα προσδιορίσουν με την χρήση της κλείδας.

4ο εργαστήριο: Εκπαίδευση στη διαχείριση πληροφοριών από τον δικτυακό τόπο της FishBase

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Γίνεται αναφορά στην αρχή λειτουργίας και τον τύπο πληροφοριών που μπορούμε να ανακτήσουμε από τον δικτυακό τόπο της Fishbase - της παγκόσμιας βάσης δεδομένων του FAO η οποία παρέχει πληροφορίες σχετικές με θέματα ιχθυολογίας, αλιείας και διαχείρισης για 28.500 είδη ψαριών. Οι παρεχόμενες πληροφορίες αφορούν τόσο στα ιχθυονυμφικά στάδια όσο και στα ενήλικα στάδια των ψαριών.
Η Fishbase είναι η πιο σύγχρονη και πιο πλήρης τράπεζα πληροφοριών παγκοσμίως σε όλα τα θέματα σχετικά με την ιχθυολογία και την αλιεία και αποτελεί βασικό εργαλείο για κάθε επιστήμονα που απασχολείται με την έρευνα στην ζωολογία, στην ιχθυολογία ή την διαχείριση ιχθυοαποθεμάτων, ενώ αποτελεί και τον πιο έγκυρο σύγχρονο δικτυακό τόπο για ανάκτηση και καταχώρηση σχετικών πληροφοριών.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:

Σε κάθε φοιτητή δίνεται ένας κατάλογος με τα επιστημονικά ονόματα 10 κοινών εμπορικών ψαριών της Μεσογείου και τους ζητείται, με βάση τις πληροφορίες που μπορούν να ανακτήσουν από την Fishbase, να περιγράψουν το «προφίλ» κάθε είδους όπου θα αναφέρεται α) η συστηματική του κατάταξη, β) θα περιγράφεται η μορφολογία του (μεριστικά χαρακτηριστικά που αποτελούν συστηματικά γνωρίσματα, βασικά μορφομετρικά χαρακτηριστικά, καθώς και σχέσεις μήκους βάρους και σχέσεις μηκών, σχέσεις που χρησιμοποιούνται στις περιπτώσεις διαχείρισης αλιευμάτων) και γ) θα παραθέσουν τα βασικότερα στοιχεία σχετικά με την βιολογία και την οικολογία τους (κατανομή και περιβάλλον που συναντώνται - μέγιστο μήκος - μέγιστη αναφερόμενη ηλικία - διατροφή - περίοδος αναπαραγωγής - εχθροί). Επιπλέον τους ζητείται να ανακτήσουν όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούν σχετικά με τα ιχθυονυμφικά στάδια αυτών των ειδών και να δώσουν κατάλογο βιβλιογραφικών πηγών.

 

Β. ΑΝΑΤΟΜΙΑ:
Πραγματοποιείται σε φρέσκα ψάρια

 

5ο εργαστήριο: γενικές αρχές ανατομίας

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Αναφέρονται και εξηγούνται οι όροι: κύτταρο, ιστός, όργανο, σύστημα. Δίνεται γενική περιγραφή ως προς το πώς συγκροτούνται οι ιστοί σε όργανα και τα όργανα σε συστήματα - δίνονται παραδείγματα. Στη συνέχεια εξηγείται λεπτομερώς στους φοιτητές ο τρόπος χρήσης κάθε ανατομικού εργαλείου, που θα το χρειαστούνε και πως θα το χρησιμοποιούν ώστε να αποφευχθούν ατυχήματα και να γίνει η ανατομία με όσο το δυνατόν λιγότερα λάθη. Τέλος τους εξηγείται ο τρόπος με τον οποίο θα πραγματοποιήσουν ανατομία στα ψάρια που θα τους δοθούν.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:

Κύριος στόχος του εργαστηρίου είναι η εξοικείωση των φοιτητών με την διαδικασία της ανατομίας και τον χειρισμό των ανατομικών οργάνων. Σε κάθε φοιτητή δίνεται ένα ψάρι (στους μισούς δίνεται κάποιος οστεϊχθύς και στους άλλους μισούς κάποιος χονδριχθύς) και του ζητείται να ακολουθήσει την διαδικασία που έχει περιγραφεί στο θεωρητικό μέρος. Στα ψάρια που έχουν ανοίξει τους ζητείται να εντοπίσουν όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικά όργανα, εξετάζοντας διαφορετική υφή, χρώμα και σχήμα των διαφόρων εσωτερικών δομών.

6ο εργαστήριο: αναπνευστικό σύστημα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Εξετάζεται το αναπνευστικό σύστημα. Δομή, μορφολογία και λειτουργία των βραγχίων. Εξηγούνται οι βασικές αρχές της φυσικής, βάσει των οποίων γίνεται η ανταλλαγή αερίων, και πως αυτές οδήγησαν στον σχηματισμό των βραγχίων σαν αναπνευστικά όργανα στη θάλασσα. Περιγράφεται η μορφολογία των βραγχίων στους χονδριχθείς και εξηγείται πως απ' αυτά προέκυψαν τα βράγχια των οστεϊχθύων για την μορφολογία των οποίων δίνεται εκτενής περιγραφή. Τέλος αναφέρονται οι μέθοδοι άντλησης νερού στα βράγχια σε κάθε ομάδα ψαριών και εξηγείται το φαινόμενο αντίθετης ροής αίματος-νερού στις αναπνευστικές επιφάνειες.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Σε κάθε φοιτητή δίνεται ένα φρέσκο ψάρι. Στους χονδριχθείς ανοίγουν την στοματική κοιλότητα ώστε να φανούν οι φαρυγγικές σχισμές. Στη συνέχεια καλούνται να μετρήσουν τον αριθμό των βραγχίων και να αποσπάσουν ένα ολοβράγχιο το οποίο και θα εξετάσουν στο στερεοσκόπιο. Στους οστεϊχθείς αφαιρείται το βραγχιακό επικάλυμμα και εξετάζονται οι βραγχιοστεγείς ακτίνες, μετρούν τον αριθμό των βραγχίων ενώ στη συνέχεια αποσπούν ένα βράγχιο και εξετάζουν μακροσκοπικά τα διάφορα τμήματα του. Στην συνέχεια αποσπούν ένα ή δύο νημάτια και τα εξετάζουν στο μικροσκόπιο προκειμένου να εντοπίσουν τα ελάσματα. Συγκρίνονται τα ολοβράγχια (που έχουν αποσπαστεί) από τους χονδριχθείς με αυτά των οστεϊχθύων

7ο εργαστήριο: πεπτικό σύστημα - νηκτική κύστη

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
α) Αναφέρονται οι διάφοροι τρόποι τροφοληψίας στα ψάρια και η σημασία των δοντιών και του στόματος στην πρόσληψη τροφής. Αναφέρονται προσαρμογές τροφοληψίας σε ιδιαίτερα περιβάλλοντα. Στη συνέχεια περιγράφεται η πορεία της τροφής στο πεπτικό σύστημα και ο ιδιαίτερος ρόλος (θέση, μορφολογία, λειτουργία) κάθε οργάνου του πεπτικού συστήματος στους χονδριχθείς και στους οστεϊχθείς. Εξετάζονται οι βασικές διαφοροποιήσεις στο πεπτικό σύστημα των χονδριχθύων και των οστεϊχθύων.
β) Εξηγείται τι είναι η νηκτική κύστη, ο ρόλος και η λειτουργία της καθώς και η σχέση της με τον οισοφάγο. Επίσης εξηγείται τι είναι η ουδέτερη πλευστότητα και πως η νηκτική κύστη παίζει καθοριστικό ρόλο σ΄ αυτό. Αναφέρονται οι περιπτώσεις απώλειας νηκτικής κύστης και ο τρόπος που οι χονδριχθείς αντισταθμίζουν την έλλειψη αυτού του οργάνου
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Σε κάθε φοιτητή δίνεται ένα ψάρι (χονδριχθύς ή οστεϊχθύς) στο οποίο εκτελεί ανατομία. Σε κάθε ψάρι ο φοιτητής καλείται να ξεδιπλώσει το πεπτικό σύστημα, να εντοπίσει τα διάφορα όργανα που σχετίζονται μ' αυτό και στην συνέχεια με προσοχή να τ' απομονώσει. Επισημαίνονται οι σημαντικότερες διαφορές στο πεπτικό σύστημα χονδριχθύων και οστεϊχθύων (μέγεθος συκωτιού, σπειροειδής βαλβίδα κα), ενώ εξετάζουν την θέση και μορφολογία της νηκτικής κύστης στους οστεϊχθείς. Στη συνέχεια τους ζητείται ν' ανοίξουν τα στομάχια των ψαριών και να εξετάσουν το στομαχικό περιεχόμενο.

8ο εργαστήριο: αναπαραγωγικό σύστημα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Αναφέρονται οι τρόποι αναπαραγωγής και η σημασία των διαφορετικών φύλων στην εγγενή αναπαραγωγή. Εξηγούνται και αναλύονται οι όροι: ερμαφροδιτισμός, γονοχωριστικά είδη, φυλετικός διμορφισμός και στη συνέχεια περιγράφεται το αναπαραγωγικό σύστημα των χονδριχθύων και των οστεϊχθύων. Δίνεται αναλυτική περιγραφή των γονάδων (θέση, μορφολογία, στάδια ανάπτυξης) ενώ δίνεται και περιγραφή των σταδίων ανάπτυξης των ιχθυονυμφών.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
κάθε φοιτητής ανοίγει ένα ψάρι, όπου εντοπίζει τις γονάδες του και μακροσκοπικά προσδιορίζει το φύλο του. Στη συνέχεια αποσπά τμήμα της γονάδας και ετοιμάζει ένα παρασκεύασμα για το μικροσκόπιο. Κάθε φοιτητής βλέπει παρασκευάσματα από αρσενικές και θηλυκές γονάδες, ενώ τους δίνεται και μια πλήρης σειρά ιχθυονυμφών λαβρακιού και τσιπούρας σε διάφορα οντογενετικά στάδια τις οποίες εξετάζουν στο στερεοσκόπιο. Τους ζητείται να σχεδιάσουν τα στάδια που βλέπουν ώστε να εντοπίσουν τις οντογενετικές αλλαγές στην μορφολογία κατά την ανάπτυξη των ιχθυονυμφών αυτών των ειδών.

9ο εργαστήριο: μυϊκό σύστημα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Αναφέρονται οι διάφοροι τύποι μυών στα ψάρια, όπου και εξηγείται αναλυτικά ο ρόλος, η θέση και η σημασία κάθε τύπου και εξηγούνται οι διαφοροποιήσεις στις λειτουργικές τους. Περιγράφεται η θέση και διάταξη των μυών στα διάφορα μέρη του σώματος του ψαριού.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Στους φοιτητές δίνονται ψάρια που έχουν θερμανθεί για κάποιο διάστημα, σε βαθμό που να μπορούν να αποκολληθούν οι μύες. Αφού αφαιρεθεί το δέρμα εξετάζονται οι ερυθροί μύες (θέση στο σώμα, διάταξη και μορφολογία) και στην συνέχεια αφαιρούνται, ώστε να απομείνουν μόνο οι λευκοί μύες, όπου αποκολλούνται τα μυομερίδια και εξετάζονται μακροσκοπικά. Σε φρέσκο χονδριχθύ και οστεϊχθύ γίνονται δύο τομές με το νυστέρι στην ουρά και στον κορμό όπου εξετάζεται η διάταξη των μυών και αναγνωρίζονται τα διάφορα τμήματα τους.

10ο εργαστήριο: νευρικό σύστημα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Αναφέρονται τα τμήματα του κεντρικού και περιφερικού νευρικού συστήματος στα ψάρια, όπου περιγράφονται εκτενώς τα τμήματα του εγκεφάλου. Εντοπίζονται οι διαφορές των διαφόρων τμημάτων του εγκεφάλου σε χονδριχθείς και οστεϊχθείς και αναφέρονται οι αιτίες αυτών των διαφοροποιήσεων.
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Στους φοιτητές δίνονται ψάρια που έχουν θερμανθεί για κάποιο διάστημα, σε βαθμό που να μπορούν να αποκολληθούν οι μύες. Αρχικά αφού αφαιρεθεί το δέρμα, απομονώνεται το νεύρο της πλευρικής γραμμής από τους μύες στις πλευρές του κορμού. Στην συνέχεια οι φοιτητές καλούνται να ανοίξουν το κρανίο στον χονδριχθύ ή οστεϊχθύ που τους έχει δοθεί και να εξετάσουν τα διάφορα τμήματα του εγκεφάλου, όπου πρέπει να εντοπίσουν τις εμφανείς διαφορές κυρίως στο μέγεθος των οσφρητικών λοβών και στη συνέχεια στα υπόλοιπα τμήματα.

11ο εργαστήριο: ερειστικό σύστημα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Περιγράφονται η προέλευση και οι λειτουργίες του ερειστικού συστήματος. Εξηγείται η διαφορά στην δομή του χόνδρου απ' αυτή του οστού και οι διαφορές στην κατασκευή του ερειστικού συστήματος σε χονδριχθείς και οστεϊχθείς. Περιγράφονται τα διάφορα τμήματα του αξονικού σκελετού (με ιδιαίτερη έμφαση στα μέρη του σκελετού του κεφαλιού) και του σκελετού των ζυγών πτερυγίων σε χονδριχθείς και οστεϊχθείς καθώς και η μορφολογία και λειτουργία των σπονδύλων κορμού και ουράς
ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ:
Στους φοιτητές δίνονται ψάρια που έχουν θερμανθεί για κάποιο διάστημα, ώστε να αποκολλούνται εύκολα οι μύες από τα οστά. Καθαρίζουν τα οστά από τους μύες και προσπαθούν να ανασυντάξουν τον σκελετό του ψαριού. Στη συνέχεια εξετάζουν δύο σπονδύλους - ένα σπόνδυλο κορμού και έναν ουράς - και περιγράφουν τις διαφορές
12ο εργαστήριο: επαναληπτικό
Αναφέρονται όλες οι διαφορές χονδριχθύων και οστεϊχθύων, ενώ παράλληλα αναφέρεται συνοπτικά ο ρόλος και η λειτουργία όλων των οργάνων που έχουν αναφερθεί, εσωτερικών και εξωτερικών.

 Σημειώσεις

Για την διδασκαλία του μαθήματος έχουν συγγραφεί σημειώσεις ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ Ι-Θεωρία από τον Κατσελης Γεώργιο και ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ Ι-Εργαστηριακές ασκήσεις από τους Κατσελη Γεώργιο και Αργυρίου Αθανάσιο.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Love, R.M., 1980. The chemical biology of fishes. 2 : Adv. 1968-1977. Acad. Press, London: 387 p.
Μωραϊτου-Αποστολοπούλου, Μ., 1981. ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ. Παν/μιο Αθήνας, Βιολογικό Τμήμα, ΑΘΗΝΑ Α.Ε., Αθήνα, 236 σελ.
Nielsen L.A. & D.L. Johnson, 1983 (Eds, 2nd print 1985). Fisheries techniques. Am. Fish. Soc. Blacksburg : 468 p.
Nikolsky, G.V., 1963. The Ecology of fishes. Acad. Press, London & N.York : 352 p.
Tait, R.V., 1981. Elements of marine ecology. Butterworths, London : 355 p.
Tortonese, E., 1975. Osteichthyes. (Pesci ossei). Vol. II, Ed. Calderini. Bologna : 621 p.
Weatherley, A.H. & H.S. Gill, 1987. The biology of fish growth. Acad. Press, London : 427 p.
Whitehead, P.J.P., M.-L. Bauchot, J.-C Hureau, J. Nielsen & E. Tortonese, 1986 (Eds). Fishes of the North-East. Atlantic and the Mediterranean. Vol.II. UNESCO Paris:517-1007

 

-Συγκεντρωτική Παρουσίαση Προγράμματος Σπουδών-